Zelfs de gedachte van een uitdijend heelal wordt bekritiseerd door sommige astronomen.

In zijn boek, A brief history of Time, identificeert de bekende Britse natuurkundige,
Stephen W. Hawking, de uiteindelijke vraag achter alles: ‘Tegenwoordig verlangen wij te weten waarom wij hier zijn en waar wij vandaan kwamen.’ ^[1]

In het laatste hoofdstuk van zijn boek zegt hij:

‘We bevinden onszelf in een onthutsende wereld. We willen begrijpen wat wij om ons heen zien, en vragen ons af: Hoe ziet het heelal eruit? Wat is onze plaats erin en waar kwam dit en wijzelf vandaan? Waarom is het zoals het is?’ ^[2]

Hawking geeft toe dat de belangrijke vraag - waarom het heelal bestaat - niet beantwoord kan worden met vergelijkingen en theorieën.

‘Zelfs als er slechts één mogelijke eensluidende theorie zou zijn, is het slechts een serie regels en vergelijkingen. Wat blaast leven in de vergelijkingen en maakt een heelal voor hen om te beschrijven?’ ^[3]

Niettemin, hij eindigt zijn boek door zich te beperken tot vergelijkingen, in plaats van naar de Auteur ervan te kijken.

‘Alhoewel, als we ooit een complete theorie ontdekken, zal deze te zijner tijd begrepen worden… door iedereen, niet alleen door een paar wetenschappers. Dan zullen wij allemaal … in staat zijn, deel te nemen in de discussie van de vraag waarom wij, en het heelal bestaan. Als wij daarop het antwoord vinden, zou het de ultieme triomf zijn van de menselijk geest — omdat wij dan de gedachten van God kennen.’ ^[4]

Zoals zovele astronomen en fysici, probeert Hawking het heelal te verklaren zonder zijn Schepper te erkennen. Isaac Newton (1642–1727), waarschijnlijk de grootste fysicus aller tijden, en een voorganger van Hawking in hetzelfde professoraat aan de Universiteit van Cambridge, geloofde stellig dat het zonnestelsel was geschapen door God.

Het idee dat het zonnestelsel begon met een maalstroom van materie, was afkomstig van Immanuel Kant (1724–1804). Vele hedendaagse kosmologen beschrijven het heelal in termen van evolutionistische ontwikkeling en de meeste accepteren de zogenoemde 'big bang' theorie (de theorie van de Grote Knal/Oerknal).

Volgens deze theorie begon het heelal ongeveer 10 tot 20 miljard jaar geleden als een ruimte met een onvoorstelbaar klein volume (of een enkel punt men enorme hoeveelheid energie) die sindsdien begon uit te dijen. De belangrijkste waarneming die het concept van een uitdijend heelal ondersteund is de roodverschuiving van het licht van verre sterren.

Deze veronderstelde uitdijing kan niet direct worden waargenomen maar licht dat komt van verre melkwegstelsels, schijnt langere golflengten te hebben d.w.z. roder te worden naarmate de afstand groter wordt. Dit wordt toegeschreven aan het dopplereffect (de golflengten van het licht worden uitgerekt als de melkwegstelsels van elkaar weg bewegen) of het relatieve uitrekken van de ruimte tussen de sterren omdat het heelal uitdijt. De 'big bang' theorie suggereert dat het heelal oorspronkelijk samengeperst was in een heet en dicht ‘kosmisch ei,’ en later bij het ouder worden, uitdijde.

Dit artikel biedt niet de mogelijkheid voor een volledige discussie van het bewijsmateriaal voor en tegen een 'big bang' echter, veel ontdekkingen in de laatste jaren (uitgevoerd met verbeterde instrumenten en observatie-technieken) hebben deze theorie herhaaldelijk laten schudden. ^[5] Interpretaties van de beschikbare feiten in termen van huidige kosmologische modellen leiden al snel tot onoplosbare inconsistenties. Er is een toenemend aantal astronomen die inhoudelijke argumenten aanvoeren tegen deze theorie.