LEEUWARDER COURANT 27 september 2010, pag 15 [artikel]

De nieuwe brede en smalle weg

Op Urk is een nieuwe versie gemaakt van de bekende plaat van de brede en de smalle weg. Met op de weg die naar het eeuwige vuur leidt, een winkel die op zondag ook open is en de verleidingen van nieuwe religiositeit.

Door Wim Schrijver

Vooral oudere protestanten weten direct waar je het over hebt, als je de plaat van ‘De brede en de smalle weg’ noemt. De inspiratie vormden de woorden van Jezus in Matteüs 7 over de nauwe poort en smalle weg naar het leven die ,,slechts weinigen’’ weten te vinden. In tegenstelling tot de ruime poort en brede weg die naar ,,de ondergang’’ leidt.
Er zijn meer afbeeldingen gemaakt naar aanleiding van die woorden van Jezus, maar in Nederland is de plaat die in 1866 door uitgeverij Steinkopf in Stuttgart werd gemaakt, veruit het bekendst. Opdrachtgeefster was de rijke koopmansvrouw Charlotte Reihlen-Mohl, die na de dood van haar zoontje tot bekeringkwamen veel evangelisatiewerk verrichtte.
Op de brede weg ‘des verderfs’ was vooral het oude leven van Reihlen-Mohl afgebeeld. Met het theater, de loterij, de bank van lening, de zondagstrein, seksuele verleiding en geweld. De smalle weg bood weinig vermaak, begon als een aantrekkelijke landweg, maar eindigde als een lastig bergpad. Het weggetje leidde uiteindelijk naar de hemelse stad, terwijl de brede weg eindigde in een inferno. Er waren twee versies: eentje met het alziend oog in het midden, en eentje zonder.
Bij allerlei tafereeltjes stonden bijbelteksten, zodat de plaat tot gesprek uitnodigde. En
het leverde ook veel gespreksstof op. Zou het niet mooi zijn wanneer er een plaat zou zijn die de jongeren van vandaag zou aanspreken? Deze opmerking vanaf de kansel, al weer jaren geleden, bleef haken, zegt Kees van Helden van Urk. Toen een vergelijkbare opmerking begin dit jaar tijdens een vergadering in de christelijk-gereformeerde Maranathakerk viel, besloot Van Helden om samen met Jan Rein de Wit met het idee aan de slag te gaan.
Het tweetal, dat vorig jaar ook het initiatief nam voor de veelbesproken schepping-of-evolutiebrochure die huis aan huis werd verspreid, zocht contact met grafisch ontwerper Fokke de Vries, ook van Urk. Sinds het voorjaar zaten ze geregeld bij elkaar om te brainstormen over wat er op de plaat te zien moet zijn. Het resultaat is een brede en smalle weg waarop heel wat valt te ontdekken.
,,Doel was een plaat te maken die jongeren meer aanspreekt dan ouderen. Dat ze worden geprikkeld om na te denken en dat we vanuit de kerk in gesprek komen. En dat is gelukt.’’ De plaat is nog maar net klaar - uitgegeven als postertje door Johannes Mulitmedia in Doorn voor € 9,95 - maar de reacties zijn volgens Van Helden nu al ,,grandioos’’.
Een aantal elementen is nog hetzelfde: er is een schouwburg, er is een verlokkende dame in een deuropening, er wordt iemand gemolesteerd. Maar er is ook veel aan de tijd aangepast. Achter de ingang - met daarboven een enorm gouden kalf - zit een stel jongeren te zuipen. Eentje zit nog net voor de entree letterlijk met rode oortjes naar een rondborstige blondine op een beeldscherm te staren, er is een dance party en een vrouw loopt met boodschappen een winkel uit die ook op zondag open is.
Een gebouw heeft de koepel van het Pantheon. ,,Het was het maximale wat de mens toen kon bouwen. Het dak stelt het wereldwijde web voor.’’ Erop zit een enorme, zwarte spin. Metropoortjes - ,,daar is the point of no return’’ - met daarachter roltrappen, leiden naar de hel. ,,Je ziet daar geen mensen. De Vries vond dat te erg om te schilderen.’’
Wat op de nieuwe plaat ook anders is, is dat iemand op het laatste moment van de verkeerde, brede weg kan afwijken door een opening in een hek. De smalle weg is nog te bereiken, maar slechts via een smal bruggetje. Engelen en demonen zijn er ook niet meer. Die sluiten niet meer aan bij de belevingswereld van jongeren, weet Van Helden. De smalle weg is nu vooral bruin, door rotsig terrein en met lastige trappen en ziet er daardoor onaantrekkelijker uit dan op de eerste plaat. ,,O, dat is niet bewust.’’
Een ander opvallend nieuw element is dat er aan de brede weg ook een kerk te vinden is, weliswaar grotendeels in het water weggezakt. De Vries heeft zich daarvoor laten inspireren door het kunstwerk van de verzonken toren van Drienerlo. De makers willen er subtiel mee duidelijk maken dat niet alle kerken aan de goede weg staan en de goede weg wijzen.
Ernaast trekt een man in een zwart en wit gewaad aan een jongetje en wijst naar een donker bos. Het lijkt een priester, maar het is een magiër, benadrukt Van Helden. Hij staat symbool voor de populaire, nieuwe religiositeit, legt Van Helden uit, die mensen niet meer op God wijst, maar op ‘de weg naar binnen toe’. En in de samengepakte bomen zien de mensen het bos niet meer.
Ook dit keer staan bij alle scènes een of meer bijbelteksten. Van Helden: ,,We denken er over om bij de plaat een toelichtend boekje te maken.’’